تبلیغات
جغرافیا و برنامه ریزی شهری - بافت قدیم شهری

جغرافیا و برنامه ریزی شهری

شنبه 21 اردیبهشت 1387

بافت قدیم شهری

نویسنده: غلامحسین حمیدی   

مسئله بافت قدیم شهری و معذلات آن

حجم گسترده‌ای از بافت‌های فرسوده شهرها در مناطق قدیمی شهر و به اصطلاح جنوب شهر یافت می‌شود و این یعنی خانه‌های 50 تا 70متری كه ردیف كوچه‌های تنگ و باریك را تصاحب كرده‌اند.
اگر به حضور انبوه‌سازان در این نوع بافت‌‌ها به عنوان راه‌حلی برای مشكل بافت‌های فرسوده بنگریم قطعا باید این نكته را نیز در نظر داشته باشیم كه در حالت خوشبینانه اگر سرمایه‌گذاری و امكانات داخلی اجازه این حضور را به این قشر از اهالی ساخت و ساز كشور بدهد باز هم مشكل عمده‌ای در كار هست، آیا اصولا انبوه‌سازی بر روی قطعه زمین 50 تا 70متری سود اقتصادی در خور توجهی را در پی خواهد داشت؟ به نظر می‌رسد كه اگر زمین را به عنوان ماده خام انبوه‌سازی در نظر بگیریم، چنین متراژهایی هیچ گاه نمی‌توانند برای انبوه‌سازان مورد توجه باشند و در نتیجه انبوه‌سازی نمی‌تواند كلیدی برای حل بحران بافت‌‌های فرسوده مدنظر باشد.........

مسئله بافت قدیم شهری و معذلات آن

 

حجم گسترده‌ای از بافت‌های فرسوده شهرها در مناطق قدیمی شهر و به اصطلاح جنوب شهر یافت می‌شود و این یعنی خانه‌های 50 تا 70متری كه ردیف كوچه‌های تنگ و باریك را تصاحب كرده‌اند.
اگر به حضور انبوه‌سازان در این نوع بافت‌‌ها به عنوان راه‌حلی برای مشكل بافت‌های فرسوده بنگریم قطعا باید این نكته را نیز در نظر داشته باشیم كه در حالت خوشبینانه اگر سرمایه‌گذاری و امكانات داخلی اجازه این حضور را به این قشر از اهالی ساخت و ساز كشور بدهد باز هم مشكل عمده‌ای در كار هست، آیا اصولا انبوه‌سازی بر روی قطعه زمین 50 تا 70متری سود اقتصادی در خور توجهی را در پی خواهد داشت؟ به نظر می‌رسد كه اگر زمین را به عنوان ماده خام انبوه‌سازی در نظر بگیریم، چنین متراژهایی هیچ گاه نمی‌توانند برای انبوه‌سازان مورد توجه باشند و در نتیجه انبوه‌سازی نمی‌تواند كلیدی برای حل بحران بافت‌‌های فرسوده مدنظر باشد.

پیشنهادی كه شاید بتواند به عنوان یك راه حل عملی در این حوزه مطرح شود، یك كار گروهی از طرف ارگان‌ها و سازمان‌‌های ذی‌صلاح است (چیزی كه مدت‌ها به فراموشی و گاهی اوقات به سهل‌انگاری سپرده شده). از این منظر، شهرداری‌ها می‌توانند با شناسایی نقاط مورد نظر و ارجاع آنها به مراجع قضایی، با هماهنگی صاحبان ملك، در جهت كنار هم قرار دادن چند قطعه زمین كوچك و یكی كردن آنها، راه را برای حضور انبوه‌سازان هموار كنند! و این كار نیاز به همان سیستم ارگانیكی دارد كه هر اندامش با هدف نیل به هدف غایی فعالیت كند و البته كمی هم‌بستر قانونی كه انگار با شعارهای دولت جدید چندان ناهمخوانی ندارد.

برآوردها نشان می‌دهد كه  بیش از 50 هزار هكتار بافت فرسوده شهری در كل كشور وجود دارد. فارغ از این‌كه، چگونه باید غبار فرسودگی را از چهره شهرها زدود، باید دلایل و عوامل فرسودگی بافت‌های شهری را در گذشته شناسایی كنیم و با آموزه‌های به‌دست آمده، از توسعه فرسودگی‌ها جلوگیری كنیم.

شناسایی عوامل مذكور، قطعاً این توجه را در ما ایجاد خواهد كرد كه اجازه ندهیم همچنان به توسعه فرسودگی‌ها دامن زده شود.

برای شناسایی عوامل فرسودگی بافت‌های شهری، ضروری است، به عنوان گام نخست، ویژگی‌های بافت فرسوده شهری موجود را احصاء و بررسی كنیم تا ریشه‌های فرسودگی خود را بنمایاند.

اهم ویژگی‌های بافت‌های فرسوده شهری به شرح زیر قابل ذكر است:

1 – ویژگی‌های كالبدی، سیما و منظر شهری؛  اغلب واحدهای ساختمانی در بافت‌های فرسوده شهری فاقد سیستم سازه‌ای می‌باشند و فاقد هرگونه محاسبات فنی برای مقاومت در برابر سوانح طبیعی از جمله زلزله می‌باشند و واحدهای فرسوده مزبور، به لحاظ زیبایی بصری، دچار ناهنجاری‌های متعدد بوده و روح جست‌وجوگر زیبایی شهروندان را متناسب با سلیقه‌های امروزی سیراب نمی‌كند و باعث رویگردانی آنها می‌شود.

2 – میزان برخورداری از شبكه‌های دسترسی، زیرساخت‌ها و تاسیسات شهری؛ بافت‌های فرسوده شهری از كمبود و ناكافی بودن سطح شبكه‌ها و معابر دسترسی به خدمات شهری رنج می‌برد و اغلب معابر آن دارای عرض كمتر از 6 متر می‌باشند كه به هیچ‌وجه متناسب با زندگی شهری امروز نیست. تاسیسات و زیرساخت‌های شهری به دلیل گذشت زمان، فرسوده شده و پاسخگو نیست.

3 – میزان بهره‌مندی از خدمات شهری؛ بافت‌های فرسوده شهری از فقدان برخی خدمات فرهنگی، آموزشی و شهری به لحاظ كمی و كیفی رنج می‌برد و در برخی خدمات نیز دچار نقص است. در محدوده بافت‌های فرسوده، به‌ندرت شاهد وجود مراكز فرهنگی و عمومی نظیر كتابخانه‌های عمومی، فرهنگسراها و مراكز بهداشتی، درمانی، امداد و نجات، فضاهای سبز و عمومی لازم و كافی، مهدكودك‌ها و امثال آن هستیم.

ویژگی مالی، اقتصادی و سرمایه‌گذاری ؛عمده محدوده بافت‌های فرسوده شهری به‌ویژه در لایه‌های مركزی شهرها از چرخه و حیات اقتصادی شهر خارج شده‌اند و به عبارت ساده‌تر، سرمایه و سرمایه‌گذاری از این محدوده‌ها به دلیل از بین ‌رفتن توجیه اقتصادی و مالی فرار كرده است.

5 – ویژگی اجتماعی و فرهنگی ؛ توسعه فرسودگی و از بین ‌رفتن مرغوبیت محدود بافت‌های شهری و به عبارت ساده‌تر، تنزل رتبه اجتماعی محدوده‌های مزبور در نگاه شهروندان، باعث افزایش سیر خارج ‌شدن افراد اصیل و بومی با توان اقتصادی مطلوب و جایگزین ‌شدن با افراد با توان اقتصادی پایین‌تر، مهاجرین و اقشار مبتلا به آسیب اجتماعی نظیر معتادین و مهاجرین بیگانه شده است و در نتیجه و در واقع، هنجارهای اجتماعی و فرهنگی محدوده‌های بافت فرسوده به ناهنجاری بدل گردید و ملاحظه برخی آمارها نشان می‌دهد، سهم مستأجرین به مالكین ساكن در محدوده‌های مذكور به‌شدت، بیشتر شده است.

 

از سوی دیگر نیز، به دلیل پایین‌ بودن میزان مقاومت واحدهای فرسوده در برابر سوانح طبیعی، كه حتی برخی واحدها، با بارش یك باران نیز فرو می‌ریزند، به میزان قابل توجهی، سطح امنیت روانی ساكنان را كاهش داده است.

در كنار ویژگی‌های پیش‌گفته، چنانچه مسائل زیست‌محیطی و آلودگی هوای این محدوده‌ها (عمدتاً مراكز شهرها) نیز در نظر گرفته شود، مجموعه عوامل زمینه‌ساز خارج ‌شدن (فرار) مالكین ریشه‌دار و توانمند بافت‌های فرسوده شهری، به‌صورت یك‌جا، فراهم می‌گردد. لذا اگر مالكین توانمند مذكور، به عنوان مهمترین سرمایه مقابله با فرسودگی در نظر گرفته شوند. خارج ‌شدن آنها از محدوده‌های بافت‌های فرسوده مهمترین عوامل توسعه فرسودگی خواهد بود كه متاسفانه شواهد نشان می‌دهد كه این‌گونه بوده است.

 

به نظر نگارنده مهمترین دلایل روند گسترش یافته این موضوع در سال‌های گذشته و سال‌های اخیر فارغ از مسائل و ریشه‌های آمایش سرزمینی موارد زیر بوده است.

1 – عدم توجه برنامه‌ریزان شهری و شهرسازان به ظرفیت‌های بلااستفاده در محدوده‌های قبلی شهرها و اولویت‌نیافتن توسعه درون شهری و اسكان سرریز جمعیت در محدوده‌های مزبور.

2 – اتخاذ سیاست‌های توسعه شهری متصل و منفصل و در نتیجه ایجاد رقبای قوی و با زرق و برق تحت‌ عنوان مفهوم «شمال شهر» برای محدوده قدیمی شهرها.

3 – عدم سرمایه‌گذاری شهرداری‌ها و دستگاه‌های ارایه‌دهنده خدمات شهری در جهت اصلاح و بهبود شبكه‌های دسترسی و اصلاح زیرساخت‌ها و تاسیسات شهری بافت قدیمی و فرسوده شهرها به‌رغم وظایف قانونی و وضع عوارض نوسازی و در نتیجه عدم تطبیق ساختار و كالبد بافت قبلی با شرایط زندگی امروزی و به‌ویژه عدم حل مساله عبور و مرور وسائط نقلیه و امدادرسان در داخل محدوده‌های قدیمی، مركزی و بعضاً میانی شهرها.

4 – نبود تعامل و وفاق و تعریف مشترك در جهت اتخاذ سیاست منطقی برای حفظ و كارآمدی واحدهای باارزش تاریخی، فرهنگی و معماری و در یك كلمه «میراثی» به ‌عنوان كانون‌های احیاء بافت‌های قدیمی، فرسوده و ناكارآمد شهری و عدم اولویت‌بندی صحیح ارزش‌ها، باعث عدم تحرك شده و بسیاری از پروژه‌های بهسازی و نوسازی، به دلیل اختلاف‌نظر متوقف شده و یا انگیزه‌ای برای ایجاد پروژه‌های جدید باقی نگذاشته است.

5 – نبود عزم ملی موثر در جهت بهسازی و نوسازی بافت‌های قدیمی و فرسوده و ناكارآمد شهری و اولویت‌نیافتن موضوع در برنامه‌ریزی‌های كلان كشور و بودجه‌بندی‌های سالیانه.

http://i43.tinypic.com/elbn8i.jpg

نظرات() 
Foot Complaints
یکشنبه 15 مرداد 1396 02:39 ب.ظ
Hi there, I enjoy reading all of your post. I like to write a
little comment to support you.
std clinic near me
یکشنبه 4 تیر 1396 08:20 ب.ظ
بسیار core از خود نوشتن در حالی که صدایی دلنشین در آیا نه حل و فصل درست با من پس از
برخی از زمان. جایی در سراسر جملات شما در واقع
قادر به من مؤمن متاسفانه تنها برای کوتاه در حالی که.
من با این حال کردم مشکل خود را با جهش در مفروضات و یک خواهد را سادگی به کمک پر همه کسانی شکاف.
که شما که می توانید انجام من را مطمئنا تا پایان تحت تاثیر قرار داد.
BHW
پنجشنبه 24 فروردین 1396 11:42 ب.ظ
I'm extremely impressed with your writing skills as well as with the layout on your blog.
Is this a paid theme or did you modify it yourself? Either way keep up the nice quality writing, it is rare
to see a great blog like this one nowadays.
manicure
شنبه 19 فروردین 1396 12:56 ب.ظ
hello there and thank you for your info – I've definitely picked up something new
from right here. I did however expertise several technical issues using this site, since I experienced to reload the web site a lot of times previous to I could get it
to load correctly. I had been wondering if your web host is OK?
Not that I'm complaining, but sluggish loading instances times will often affect your
placement in google and can damage your quality score if advertising and marketing with Adwords.
Well I'm adding this RSS to my e-mail and could look
out for much more of your respective intriguing content. Make sure you update this again soon.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر

آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :